نحوه معامله در بورس کالا

 

انواع قراردادها در بورس كالاي ايران

 

به طور کلي چهار نوع معامله (قرارداد) در بورس کالا قابل انجام مي باشد:

 


1- 
 قرارداد نقدي: در اين قرارداد خريدار جهت تسويه، تا ساعت ۱۲ روز کاري سوم پس از انجام معامله، فرصت دارد وجه معامله را پرداخت نمايد و فروشنده نيز مي بايست پس از انجام تسويه کالاي موردنظر را تحويل دهد. در اين قرارداد که تحويل فوري هم ناميده مي شود، وجه و کالاي مورد مبادله ظرف ۳ روز کاري مبادله مي شوند.


2-   
قرارداد نسيه: دراين نوع قرارداد پرداخت وجه به صورت نقد و نسيه در سررسيد تعيين شده و توافق شده انجام مي گيرد اما تحویل کالا توسط فروشنده م ي بايست حداکثر تا سه روز کار ي پس از انجام معامله صورت پذيرد. اين نوع معامله در بورس به ندرت انجام مي پذيرد.


3- 
قرارداد سلف: درمعاملات سلف نيز همچون معاملات نقدي ، مي بايست پرداخت وجه تا ساعت ۱۲ روز سوم کاري انجام گيرد اما تحويل کالا در موعد مقرر که در زمان معامله مشخص مي شود، صورت مي گيرد.


4-   
 قرارداد آتي: در اين نوع قرارداد فروشنده متعهد مي شود در سررسيد معين، مقدار معيني از کالاي مشخص را به قيمتي که اکنون تعيين مي­کند بفروشد و در مقابل طرف ديگر متعهد مي­شود آن کالا را با آن مشخصات خريداري نمايد و طرفين معامله مبلغي را به عنوان وجه تضمين نزد پاياپاي بورس مي‏گذارند.

 

نحوه فروش کالا:


     1- به منظور فروش کالاي توليد خود ابتدا مي بايست مشخصات کالاي خود را به بورس کالا ارسال و تائيد پذيرش بورس کالا را در خصوص عرضه کالاي خود در بورس اخذ نمائيد.


     2- پس از اخذ مجوز عرضه اقدام به برقراري ارتباط با يکي از کارگزاران نموده و فرم فروش کالاي خود را تکميل نمائيد که لازم است در آن مشخصات کالاي پيشنهادي و قيمت مد نظرتان را درج نمايید.


     3- کارگزار درخواست را در تالار معاملات بورس کالا عرضه و درصورت خريد کالا توسط سایر کارگزاران (مشتريان) مقدار فروش، مبلغ فروش و مشخصات مشتري را به اطلاع شما مي رساند.


     4-سپس بورس حق الزحمه کارگزار و عوارض بورس را از مبلغ واریزی توسط مشتریان کسر نموده و مابقی را در مدت زمان مشخص به حساب شما واریز می‏نماید.


     5- سپس با مشارکت مشتري، چگونگي تحويل کالا و هم‏چنین باربري را مشخص مي نمائيد.


     6-پس از تحويل کالا به مشتري حواله رسيد کالا را به کارگزاري ارسال مي نمائيد.

 

جرايم
فروشنده:

فروشنده تا ۱۵ روز از تاريخ تحويل مهلت دارد کالاي خود را به خريدار تحویل بدهد. در صورتيکه تاخيري بيشتر از ۱۵ روز داشته باشد آنگاه به ازاي هر ماه 5/2 درصد کل معامله و در ماههاي بعد  75/3 درصد کل معامله را بصورت جريمه پرداخت مي نمايد. چنانچه پس از 3 ماه تحویل کالا صورت نپذيرد، معامله کأنلميکن تلقي می‏گردد.



چگونگی خرید کالا :


مراحلی را که لازم است جهت خرید و تهیه کالای مورد نیار خود در بورس کالا طی نمائید بشرح زیر می باشند:


     1- فرم درخواست خرید کالای مورد نیاز خود را که در آن مشخصات ریز کالا، قیمت پیشنهادی، تولید کننده کالا، و... را پر نموده اید به کارگزار تسلیم می نمایید.


     2- کارگزار امکان تهیه کالا را بررسی نموده و درصورت لزوم با تولید کننده نیز در خصوص عرضه کالا رایزنی می‏نماید.


     3- سپس امکان تهیه کالا به اطلاع شما رسانده می شود و از شما خواسته می شود که 10 درصد از ارزش کالا را به عنوان پیش پرداخت به حساب کارگزار واریز می نمائید.


     4- کارگزار درخواست شما را با خود به تالار برده و در تالار بورس با کارگزار فروشنده رقابت می نماید و کالای درخواستی شما را تهیه می نماید.


     5- پس از خرید کالا در تالار، توسط کارگزار کالای خریداری شده، قیمت هر کیلو، مشخصات و مبالغ آن به اطلاع شما رسانده می شود و از شما در خواست می گردد که کل ارزش کالای خریداری شده را بهمراه حق الزحمه کارگزار و عوارض بورس به حساب کارکزار یا در وجه اتاق پایاپای واریز نماید.


     6- شما حداکثر 48 ساعت مهلت دارید تا مبلغ خواسته شده را واریز نمائید.


     7- پس از واریز وجه، تائیدیه فروش کالا نیز از سوی کارگزار فروشنده به شما تحویل می گردد.


     8- تولید کننده نیز مشخصات کالای تحویلی (حواله فروش) را به شما ارسال می نمائید.


     9- شما می توانید با برقراری ارتباط با تولید کننده در صورتی که نقد خریداری نموده باشید، از باربری که کالای شما را تحویل می نماید اطمینان حاصل نموده و اقدام به تحویل گرفتن کالای خود نمائید.

 

* در صورتی که شما بصورت سلف خرید نموده باشید پس از پرداخت پول، چند ماه بعد از زمان معامله (بسته به نوع سلف) و یک هفته قبل از زمان تحویل با تولید کننده ارتباط برقرار نموده و یک باربری را بمنظور حمل کالا مشخص می نمائید.

 


جرايم
خریدار:


اگرمشتري
ظرف سه روزکاري اقدام به تسويه نهايي معامله نکند از قرار هرروز به ميزان 5/2 در هزار مبلغ کل معامله جريمه خواهد شد که اين روند تا ۱۰ روز ادامه خواهد داشت. چنانچه پس از ۱۰ روز تسويه نهايي صورت نپذيرد، معامله کأنلميکن تلقي شده وکليه جرايم معامله و همچنين کارمزدهاي طرفين معامله به طور کا مل از %۱۰ پرداخت شده توسط مشتري کسر مي­گردد و مابقي وجه به حساب او عودت داده مي­شود.

 

مزایای سیستم حراج در بورس کالا نسبت به مزایده دولتی

 

1-  زمان کمتر: در مزایدات دولتی به دلیل وجود مراحل متعدد و طولانی فاصله زمانی تصمیم‏گیری برای مزایده تا زمان انجام مزایده و حتمی شدن معامله مدت زمان قابل توجهی طول می‏کشد. در این فاصله زمانی ممکن است شرایط اقتصاد بصورت کلی تغییر یابد و نهاد برگزارکننده مزایده با ریسک  مواجه شود. در صورتیکه کلیه فرایندهای حراج در بورس در فاصله زمانی بسیار کوتاه‏مدت صورت می‏گیرد و از این نظر ریسکی متوجه فروشنده نخواهد بود.

2-  هزینه کمتر: انجام مزایده دولتی و برگزاری تشریفات مورد نیاز معمولاً هزینه‏های هنگفتی را به شرکت فروشنده تحمیل می‏کند. در حالیکه انجام معاملات در بورس کالا با کارمزد کمی انجام می‏شود که به نسبت هزینه تشریفات مزایدات بسیار کمتر است.

3-  رقابت: در بورس کالا و در سیستم حراج حضوری کلیه خریداران در یک زمان و مکان واحد، برای خرید کالا رقابت می‏کنند. این مکانیزم باعث می‏شود تا کالای مربوطه در مجموع حتی با قیمت بالاتری نسبت به مزایده دولتی به فروش برسد.

4-  امنیت بالا: بورس کالا با در نظر گرفتن سازوکار «اتاق پایاپای» امنیت معاملات را از نظر مبلغ و مدت زمان انجام معامله برای خریدار و فروشنده تضمین می‏نماید.

5-  رعایت عدالت: فاصله زمانی اعلان عرضه کالا بر تابلوی معاملات تا زمان پایان فروش کالا، بسیار کوتاه و در حد یک یا چند دقیقه است. به دلیل اینکه کلیه خریداران/ کارگزاران در یک زمان مشخص و در مکانی معلوم (تالار معاملات) حضور می‏یابند و  در این زمان کوتاه به رقابت می‏پردازند، امکان تقلب در معاملات به شدت کاهش می‏یابد. 

6-  افزایش شفافیت: مکانیزم بکارگرفته شده توسط بورس کالا بسیار شفاف و روشن است و در کلیه مراحل امکان اعمال نظارت بر عملکرد خریداران و فروشندگان وجود دارد.